Miejsce nazywane również Muzeum starego budownictwa mazurskiego to prywatny zespół 6 budynków uratowanych i przeniesionych do Kadzidłowa z południowych Mazur i pogranicza mazursko-kurpiowskiego przez małżeństwo Danutę i Krzysztofa Worobców. Pierwszym budynkiem jaki tu był jest murowany mazurski dom z lat 30-ych XX w., który obecnie służy jako pokoje gościnne. Kolejny to dzisiejsza „Oberża pod Psem”, w której właściciele prowadzą restaurację serwującą kuchnię mazurską.
“Osada Kulturowa” w Kadzidłowie ze względu na „wysoką wartość naukową, historyczną, estetyczną i krajobrazową” została w 2004 roku wpisana przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Olsztynie do rejestru zabytków jako „jedyny tej skali zespół architektury drewnianej w naszym województwie”.
„Oberża pod Psem” mieści się w drewnianym, prawie 100 letnim zabytkowym budynku, a w osadzie poza Oberżą znajduje się muzeum „Mazurska chata podcieniowa z początku XIX wieku” oraz pokoje gościnne.
Pozostałe budynki:
• 200 letnia podcieniowa chałupa z Warnowa (pocz. XIX w.) – w niej znajduje się muzeum
• chałupa z Dąbrów (pocz. XX w.) obecnie „Oberża pod Psem”
• długi budynek gospodarczy (pocz. XX w.) z okolic Rozóg
• spichlerzyk (pocz. XX w.) – ekspozycja muzealna
• spichlerzyk podcieniowy (pocz. XX w.) – obecnie „bajnia” (rosyjska sauna parowa)
• podcieniowy budynek gospodarczo-mieszkalny (chałupa z Rozóg) – w niej pokoje gościnne
Najcenniejszym obiektem w osadzie jest zbudowana z masywnych bali chałupa podcieniowa przeniesiona z Warnowa. To unikat, bo do naszych czasów zachowały się jedynie dwa takie dwustuletnie budynki z podcieniem w obu szczytach!
W chałupie znajduje się muzeum: w izbach na parterze zaaranżowano wnętrze mieszkalne oraz jednoizbową szkołę wiejską wraz z mieszkaniem nauczyciela.
Na obszernym poddaszu znajduje się ekspozycja przedstawiająca historię chałupy z Warnowa i budownictwa podcieniowego, oraz ekspozycja etnograficzna ukazująca narzędzia i sprzęty używane w gospodarstwach domowych. Część eksponatów zgromadzono w sąsiadującym z chałupą spichlerzyku.
fot. Jarosław Kowalski
